تبلیغات
کتابخانه مرکزی دارالعلوم زاهدان - آشنایی با نویسندگان بزرگ 2
 
کتابخانه مرکزی دارالعلوم زاهدان
انیس کنج تنهایی کتاب است / فروغ صبح دانایی کتاب است .
درباره وبلاگ


شناساندن تاریخ و فرهنگ اصیل اسلامی و حفظ ارزشها و باورهای دینی به نسل حاضر و آینده جامعه اسلامی جهت حفظ هویت و رشد غرور دینی و باورهای مذهبی امری مسلم و ضروری است . کتابخانه ها مسئول گردآوری ، حفاظت و سازماندهی منابع لازم در راستای شناسایی تاریخ ، فرهنگ و آداب و رسوم اسلامی می باشند. کتابخانه مرکزی دارالعلوم زاهدان نیز در این راستا با فراهم آوری 50000 جلد کتاب توانسته است گامی کوچک در جهت رشد و تعالی فرهنگ دینی و حراست از گنجینه های اندیشمندان بردارد. اما انفجار اطلاعات همراه با تکامل سریع تکنولوژی و فزونی بیش از انتظار نشریات در دهه های اخیر بسیاری از کتابخانه های بزرگ دنیا را از فراهم آوری تمام نشریات عاجز نموده است . کتابخانه مرکزی دارالعلوم زاهدان نیز از این قاعده مستثنی نمی باشد .از این رو امیدمان بر آن است تا اندیشمندان ، کتابدوستان ، ناشران و مولفان ارجمند بذل عنایتی نموده با همتی خداپسندانه و عزمی راسخ با اهدای کتاب در جهت ارتقای سطح کمی و کیفی مجموعه کتابهای کتابخانه مرکزی دارالعلوم ، ما را یاری نمایند. و من الله توفیق

مدیر وبلاگ : مسعود عبادی
نویسندگان
سه شنبه 20 خرداد 1393 :: نویسنده : مسعود عبادی

دکتر یوسف قرضاوی




برگرفته از سایت اتحادیه‌ی جهانی علمای اسلام


خاستگاه و تحصیلات

دکتر یوسف قرضاوی در روستای صفت تراب مرکز محلة الکبری در استان غربی مصر به دنیا آمد؛ به نوشته حافظ ابن حجر و دیگر نویسندگان، عبدالله بن حارث بن جزء الزبیدی آخرین صحابه ای که در مصر وفات کرده است در این روستا مدفون است. تاریخ ولادت قرضاوی مصادف با 9/9/1926 بوده است؛ وی در حالی که کمتر از ده سال داشت حفظ قرآن را در روستای یادشده به پایان رساند و تجوید را به نیکی فرا گرفت. سپس وارد دانشگاه الازهر شد و دوران ابتدایی و متوسطه را با رتبه ممتاز طی کرد. با این که در آن زمان چندین بار بازداشت شد اما توانست با رتبه دوم کشوری قبول شود.
وی سپس وارد دانشکده اصول دین دانشگاه الازهر شد و در سال 1952 تا 1953 از میان یکصد و هشتاد نفر از هم کلاسی هایش در تحصیلات عالیه رتبه نخست را به دست آورد. سپس به گواهی نامه بین المللی دست یافت و همزمان در سال 1954 در دانشکده زبان عربی اجازه تدریس یافت و باز در میان پانصد نفر از همکلاسی هایش که از فارغ التحصیلان دانشکده های سه گانه الازهر بودند رتبه نخست را به کسب کرد. در سال 1985 در رشته زبان و ادبیات در مؤسسه عالی مطالعات عربی مدرک دیپلم گرفت و در سال 1960 به مدرک مطالعات عالی معادل فوق لیسانس در شعبه علوم قرآن و سنت دانشکده اصول دین نائل آمد. در سال 1973 در همان دانشکده با رتبه برتر پیرامون مقوله "زکات و نقش آن در حل مشکلات اجتماعی" به مدرک دکترا نائل آمد.

فعالیت های رسمی
دکتر یوسف قرضاوی دورانی مشغول سخنرانی و تدریس در مساجد بود سپس سرپرستی مؤسسه ی ائمه وابسته به وزارت اوقاف مصر را بر عهده گرفت. پس از آن به

منظور نظارت بر مطبوعات الازهر و کار در دفتر فنی اداره ی دعوت و ارشاد به اداره ی کل فرهنگ اسلامی الازهر شریف پیوست. در سال 1961 وارد قطر شد و به عنوان رئیس مؤسسه ی دینی متوسطه مشغول فعالیت شد و به توسعه و تثبیت آن همت گمارد به طوری که توانست قدیم نافع و جدید مفید را در آن جمع کند.
در سال 1973 دانشکده‌های تربیتی پسرانه و دخترانه در دانشگاه قطر تأسیس شد و شیخ برای راه اندازی بخش مطالعات اسلامی وارد آنجا شد.
در سال 1977 دانشکده شریعت و مطالعات اسلامی دانشگاه قطر تأسیس شد و شیخ ریاست آن را به عهده گرفت و تا پایان سال تحصیلی 1990–1989 در این سمت باقی ماند. وی همچنین به عنوان مدیر مؤسس مرکز مطالعات سنت و سیره ی نبوی دانشگاه قطر انتخاب شد که تا امروز هم این سمت را داراست.

در سال تحصیلی 1990 -1991 از قطر به الجزایر رفت و ریاست شوراهای علمی دانشگاه و مؤسسات عالی اسلامی را بر عهده گرفت سپس به قطر بازگشت و به کار خود در مدیریت مرکز مطالعات سنت و سیره ادامه داد. در سال 1411 هجری جایزه‌ی بانک توسعه ی اسلامی در اقتصاد اسلامی را دریافت کرد. همچنین در سال 1413 به جایزه‌ی بین المللی ملک فیصل برای مشارکت در مطالعات اسلامی نائل آمد. در سال 1996 جایزه‌ی ویژه‌ی علمی را از رئیس دانشگاه بین المللی اسلامی مالزی دریافت کرد. در سال 1997 نیز جایزه‌ی سلطان حسن بلقیه (سلطان برونئی) را در فقه اسلامی دریافت کرد.

تلاش‌های و فعالیت‌های استاد در زمینه‌ی خدمت به اسلام
دکتر یوسف قرضاوی یکی از برجسته ترین شخصیت‌های جهان معاصر از شرق تا غرب دنیای اسلام در زمینه علم و تفکر و دعوت و جهاد است. از مسلمانان معاصر کمتر کسی یافت می شود که کتاب، رساله، مقاله یا فتوایی از او را نخوانده باشد یا به سخنرانی، خطبه، درس یا پاسخ‌های علمی او در یکی از دانشگاه‌ها، همایش‌ها یا از طریق رادیو و تلوزیون یا نوار گوش نداده باشد. فعالیت‌های او در زمینه‌ی خدمت به اسلام در یک جهت یا زمینه‌ی خاصی خلاصه نمی شود؛ بلکه همواره در زمینه‌های گوناگون و در جوانب متنوع فعالیت کرده است و آثار مختلفی از خود بر جای گذاشته است که به صراحت از شخصیت علمی او حکایت دارد.

در ادامه به مهمترین زمینه های علمی و فعالیتی وی اشاره می‌کنیم که عبارتند از:
تألیفات علمی
دعوت و ارشاد
فقه و فتوا
کنفرانس‌ها و سمینارها
مسافرت‌ها و سخنرانی‌ها
عضویت در شوراها و مؤسسات
اقتصاد اسلامی
فعالیت‌های اجتماعی
توجیه بیداری اسلامی
فعالیت‌های حرکی و جهادی

تألیفات علمی
نوشتن و تألیف از مهمترین ویژگی‌های دکتر قرضاوی است و همان گونه که علامه ابوالحسن ندوی در کتاب "رسائل الاعلام" وی را ستوده است، کتاب های او به عنوان عالمی محقق و مؤلف، وزن و تأثیر ویژه‌ای در جهان اسلام دارد. شیخ بن باز نیز از او به خوبی ستایش کرده است. کسی که کتاب‌ها، پژوهش‌ها و مؤلفات استاد را مورد بحث و بررسی قرار می دهد به یقین می‌داند که او نویسنده و متفکری اصیل است که خود را بی عیب نمی‌داند و از کسی هم تقلید نمی‌کند و تنها زمانی وارد مبحث می شود که معتقد است موضوع مورد بحث می‌تواند مطلب تازه ای از قبیل تصحیح یک مفهوم یا ایجاد یک فکر یا شرح مسأله‌ی مبهم، پاسخ به شبهه یا بیان حکمت چیزی را با خود داشته باشد. استاد در زمینه‌های مختلف فرهنگ اسلامی کتاب‌هایی تألیف کرده است که بالغ بر پنجاه جلد می شود. این کتاب‌ها در جای خود بسیار مهم و باارزشند و اهل علم در جهان اسلام آن را با دید قبول و تقدیر و ستایش پذیرفته اند؛ به همین خاطر بارها به زبان عربی چاپ شده‌اند و بیشترشان نیز به زبان‌های اسلامی و بین المللی ترجمه شده است و کمتر کشور اسلامی وجود دارد که آثاری از قرضاوی با زبان داخلی آن کشور موجود نباشد.

بعضی از تالیفات ایشان : 

  • قطوف دانیة من الکتاب و السنة: در سال ۱۹۵۱ تألیف شده‌است.
  • العبادة فی الاسلام: در سال ۱۹۶۱ تألیف شده‌است و به زبان فارسی ترجمه شده‌است..
  • الناس و الحق: در سال ۱۹۶۶ تألیف و به زبان‌های ترکی و فارسی ترجمه شده‌است.
  • مشکلة الفقر و کیف عالجها الاسلام: در سال ۱۹۶۷ تألیف و به زبان‌های فارسی و اردو ترجمه شده‌است.
  • الایمان و الحیاة: در سال ۱۹۶۹ تألیف و به زبان فارسی ترجمه شده‌است.
فقه الزکات: در سال ۱۹۶۹ در دو مجلد منتشر گردیده و اثر مهمی در فقه مقارن و حقوق تطبیقی است که به شایسته‌ترین وجهی به بررسی همه‌جانبهٔ زکات در اسلام در پرتو قرآن و حدیث و با مراجعهٔ دقیق به منابع معتبر فقهی هر یک از مذاهب مشهور اسلامی، پرداخته‌است.
  • شریعة الاسلام خلودها و صلاحها للتطبیق فی کل زمان و مکان: در سال ۱۹۷۲ تألیف شده‌است.
  • الخصائص العامة للاسلام: در سال ۱۹۷۷ تألیف شده‌است.
  • الصبر فی القرآن: نمونه‌ای از تحقیق موضوعی در قرآن است و به زبان فارسی ترجمه شده‌است.
  • عالم و طاغیة: یک نمایشنامهٔ تاریخی است در سال ۱۹۶۶ نوشته وبه ترکی و فارسی ترجمه شده‌است.
  • هدی الاسلام: مجموعه‌ای از فتاوی استاد و راه‌حلهای اصیل اسلامی برای مشکلات مسلمانان معاصر است.
  • غیر المسلمین فی المجتمع الاسلامی: در سال ۱۹۷۷ منتشر یافته‌است.
  • الحلول المستوردة و کیف جنت علی امتنا: در سال ۱۹۷۱ تألیف و به ترکی ترجمه شده‌است.
  • الحل الاسلامی فریضة و ضرورة: در سال ۱۹۷۴ منتشر شده‌است.
  • از تاریخ فوق به بعد ده‌ه‌ها کتاب ومقاله نوشته‌اند که با زبان‌های مختلف از جمله فارسی و کردی ترجمه گردیده‌اند و در لیست فوق موجود نمی‌باشند.
  • همچنین استاد در تألیف بیش از ۱۲۰ جلد کتاب درسی در رابطه با توحید، فقه، تفسیر، حدیث، جامعه‌شناسی اسلامی، فلسفه، اخلاق و غیره، طبق برنامهٔ وزارت آموزش و پرورش قطر همکاری مؤثری داشته‌است.

کنفرانس ها و همایش های علمی
کمتر کنفرانس و یا نشست علمی در خصوص اندیشه‌ی اسلامی یا دعوت اسلامی برگزار می‌شود که دکتر قرضاوی به آن دعوت نشود؛ وی به خاطر جایگاه والایی که در بین دعوتگران و متفکران اسلامی دارد معمولاً از سوی کسانی که به امر دعوت مشغولند مورد استقبال قرار می‌گیرد. دکتر قرضاوی تا آنجا که زمان به او اجازه دهد و شرایط کاری و ارتباطات گوناگون به وی مجال دهد در این جلسات حضور می‌یابد و با بحث‌های از پیش آماده و مباحث مثبت و صمیمانه به بهره وری جلسات کمک می‌کند. کسانی که در این نشست‌های علمی یا دعوی شرکت داشته‌اند تأکید می‌کنند که حضور استاد قرضاوی به اثربخشی هر چه بیشتر آن کمک می‌کند. به عنوان مثال چند نمونه از این کفنرانس‌ها را ذکر می کنیم:
• نخستین کنگره‌ی جهانی در زمینه ی اقتصاد اسلامی با نظارت دانشگاه ملک عبدالعزیز در مکه‌ی مکرمه.
• نخستین کنگره‌ی جهانی در زمینه ی دعوت و تربیت دعوتگران با نظارت دانشگاه اسلامی مدینه‌ی منوره.
• نخستین کنگره‌ی جهانی فقه اسلامی در ریاض با نظارت دانشگاه اسلامی امام محمد بن سعود.
• دومین کنگره‌ی جهانی در زمینه‌ی یکپارچه سازی دعوت و تربیت دعوتگران با نظارت جمعیت اسلامی در مدینه‌ی منوره.
• نخستین کنگره‌ی اسلامی مبارزه با مشروبات و مواد مخدر با نظارت دانشگاه اسلامی مدینه‌ی منوره.
جشنواره‌ی ندوة العلما در لکنهوی هندوستان و همایش اسلام و مستشرقین که توسط ندوة العلما و با همکاری دار المصنفین در شهر اعظم گر هندوستان برگزار شد و به اجماع حاضران به عنوان رئیس کنفرانس انتخاب شد.
• همایش‌های سیره‌ی نبوی و سنت شریف که در کشورهای زیادی برگزار شد و در همایشی که در قطر برگزار شد به عنوان نائب رئیس انتخاب شد.
از دیگر فعالیت‌های ایشان شرکت در سمینار تشریع اسلامی در لیبی، همایش‌های مجمع بحوث اسلامی در قاهره، همایش‌های بانک‌های اسلامی در دبی، کویت، استامبول و سایر شهرها و نیز همایش‌های هیئت عالی نظارت شرعی بر بانک‌های اسلامی، سمینار اقتصاد اسلامی در زمینه‌ی "عملگرایی" در ابوظبی، سمینارهای سازمان اسلامی علوم پزشکی در کویت، همایش‌های زکات در کویت، همایش‌های انجمن دانشگاه‌های قاهره، همایش ‌ای انجمن سلطنتی در زمینه‌ی تمدن اسلامی در اردن، انجمن تفکر اسلامی در الجزایر و همایش اعجاز علمی قرآن و سنت در اسلام آباد، سمینار بیداری اسلامی و مشکلات میهن عربی در عمان، همایش‌های اسلام و پزشکی در قاهره. ایشان در اکثر این همایش‌ها بحث‌های علمی را ارائه داده است که با تقدیر شرکت کنندگان روبرو شده است.


سخنرانی و دیدار از دانشگاه ها
بسیاری از دانشگاه‌های عربی و اسلامی از استاد برای سخنرانی دعوت شده است و ایشان در این نشست‌ها بیشتر برای دانشجویان و در مواردی برای اساتید یا در نشست‌های عمومی برای هر دو گروه سخنرانی کرده است. از جمله‌ی آن‌ها می‌توان به تعدادی از دانشگاه‌های مصر مانند دانشگاه قاهره، دانشگاه الازهر، عین شمس، اسکندریه، المنصوره و اسیوط، دانشگاه خارطوم و دانشگاه اسلامی ام درمان سودان، دانشگاه اسلامی مدینه‌ی منوره اشاره کرد. در برخی از دوره‌ها نیز به عنوان عضو شورای عالی دانشگاه انتخاب شده است. دانشگاه ملک عبدالعزیز در جده، دانشگاه نفت و مواد معدنی ظهران، دانشگاه ملک فیصل دمام، دانشگاه ملک سعود ریاض، دانشگاه کویت، دانشگاه امارات متحده عربی در العین، دانشگاه خلیج بحرین، دانشگاه اردن، دانشگاه یرموک اردن، دانشگاه محمد الخامس رباط، دانشگاه عیاض مراکش، دانشگاه صنعای یمن، دانشگاه امیر عبدالقادر قسطنطنیه و تعدادی از دانشگاه‌های الجزایر در پایتخت الجزیره، قسطنطنیه، هران و تبس نیز میزبان استاد بوده اند. دانشگاه اسلامی اسلام آباد، دانشگاه پنجاب در لاهور، دانشگاه مالایو، دانشگاه اسلامی مالزی، دارالعلوم و مرکز عالی اندیشه اسلامی ندوة العلمای لکنهوی هندوستان، دانشگاه احمد بللوی نیجریه، دانشگاه ابن خلدون و چند دانشگاه دیگر اندونزی، دانشگاه مندناو در جنوب فیلیپین، مرکز پژوهش‌های اسلامی ملک فیصل، دانشگاه اسلامی هراوی، تعدادی از دانشگاه های توکیو و ژاپن و سئول در کره جنوبی نیز از استاد برای سخنرانی دعوت کرده اند. علاوه بر این بسیاری از مراکز و مجامع علمی نیز برای سخنرانی از استاد دعوت کرده اند که مهمترین آن عبارتند از:
مرکز تحقیقات اقتصاد اسلامی جده.
انجمن اقتصاد اسلامی قاهره.
مرکز پژوهش‌های اسلامی ملک فیصل در ریاض.
مرکز عالی اندیشه‌ی اسلامی در آمریکا.
بنیاد فرهنگی ابوظبی.
باشگاه ادبی مکه‌ی مکرمه.
باشگاه فرهنگی عمان.
علاوه بر اینها دعوتنامه‌های زیادی از سوی وزارت خانه‌های اوقاف و امور اسلامی، آموزش و پرورش، اطلاع رسانی، فرهنگ، بهداشت، وزارت داخلی، مدارس متوسطه، انجمن‌های دینی و باشگاه‌های فرهنگی، اتحادیه‌های کارگری و مراکز دعوت و ارشاد بسیاری از کشورها برای استاد ارسال شده است و از ایشان برای سخنرانی در موضوعات عمومی و خصوصی و مناسبت‌های گوناگون اسلامی دعوت به عمل آمده است. در کنار آن شیخ به بسیاری از کشورهای عربی و اسلامی در آسیا و آفریقا سفر کرده است و در بسیاری از گردهمایی‌های و اقلیت‌های اسلامی در اروپا و آمریکای شمالی و جنوبی و استرالیا شرکت کرده است؛ شیخ در همه‌ی این نشست ها و دیدارها سخنرانی کرده است که نتایج گوهرباری به ویژه در بین جوانانی که در غرب مشغول تحصیل هستند و در معرض فتنه‌های مختلف قرار دارند بر جای گذاشته است.

عضویت در مجالس و مؤسسات
با توجه به اعتماد خواص و عامه‌ی مسلمانان نسبت به شیخ، وی توانسته است در بسیاری از مجالس و مراکز و مؤسسات علمی، دعوی، تربیتی، اقتصادی و اجتماعی عضو شود. با وجود این که بسیاری اوقات شیخ به خاطر کمبود وقت و مشکلات زیاد از پذیرش عضویت معذور بوده است. با این حال شیخ در مؤسسات زیادی عضویت دارد از جمله: عضو شورای عالی آموزش و پرورش قطر، عضو هیئت افتای شرعی قطر، رئیس هیئت نظارت شرعی مصر، عضو بانک اسلامی و بین المللی قطر، عضو بانک اسلامی فیصل در بحرین و کراچی، عضو بانک تقوی در سوئیس، عضو هیئت دار المال اسلامی و عضو هیئت امنای سازمان دعوت اسلامی در آفریقا به مرکزیت خارطوم، عضو انجمن فقه اسلامی وابسته به انجمن جهان اسلام در مکه‌ی مکرمه، کارشناس فقهی وابسته به سازمان کنفرانس اسلامی در جده، عضو هیئت امنای دانشگاه بین المللی اسلام آباد و هیئت امنای مرکز مطالعات اسلامی آکسفورت، عضو انجمن ادب اسلامی در لکنهوی هندوستان، عضو مؤسس انجمن اقتصاد اسلامی قاهره، عضو شورای اداری مرکز پژوهش سهم مسلمانان در تمدن در قطر، نائب رئیس هیئت جهانی زکات در کویت، عضو انجمن سلطنتی پژوهش‌های تمدن اسلامی (مؤسسه‌ی آل البیت در اردن) عضو مؤسس هئیت خیریه‌ی جهانی کویت و عضو شورای اداری و کمیته ی اجرایی آن.


در زمینه ی اقتصاد اسلامی
دکتر قرضاوی از مدت‌ها پیش به مسائل اقتصادی اسلام از جهت نظری و عملی عنایت داشته است؛ از جهت نظری سخنرانی‌های زیادی در زمینه‌ی اقتصادی اسلام ایراد و مجموعه کتاب‌هایی تألیف کرده است که در جهان عرب و اسلام شهرت دارد. کافی است به برخی این کتاب‌ها اشاره کنیم: فقه الزکاة، مشكل فقر و راه حل اسلام، فروش مرابحه برای خرید به شیوه بانک‌های اسلامی و کتاب سود بانک ربای حرام که اخیراً منتشر کرده است. از جهت عملی پیش از راه اندازی بانک‌های اسلامی و پس از آن با همکاری اتحادیه‌ی جهانی بانکداری اسلامی با این بانک‌ها همکاری داشته است و تا امروز به عنوان بازویی توانمند عمل کرده است و مسیر آن را مشخص و به آن استحکام بخشیده است و همواره نیز مدافع آن بوده است. وی سال‌ها مشاور شرعی و داوطلب نخستین بانک اسلامی بود که در دبی تأسیس شد، سپس عضو اداره‌ی کل نظارت شرعی بر بیت المال اسلامی در ژنو و شرکت سرمایه گزاری اسلامی در عربستان سعودی بود. به همین ترتیب ریاست هیئت نظارت شرعی بر مؤسسات زیر را نیز به عهده گرفته است:
رئیس بانک اسلامی دوحه، بانک اسلامی و بین المللی قطر، بانک اسلامی ملک فیصل در بحرین و پاکستان، بانک تقوی در لوگانوی سویس، عضو شورای اداری بانک اسلامی ملک فیصل مصر و عضو مؤسس جمعیت اقتصاد اسلامی قاهره. وی در مقدمه‌ی کتاب فروش مرابحه از راز عنایت خود به اقتصاد اسلامی پرده می‌دارد و می‌نویسد: رویکرد من به اقتصاد اسلامی بخشی از رویکرد من به شریعت اسلامی و دعوت به تجلیل از اقتصاد اسلامی در تمام زمینه‌های زندگی و جایگزین کردن احکام آن به جای قوانین قراردادی و مقررات وارداتی است. انجمن بانک توسعه اسلامی به پاس قدردانی از زحمات ایشان جایزه‌ی سال 1411 این بانک در اقتصاد اسلامی را به وی اعطا کرد و از نقش برجسته و اثربخش او در این زمینه ستایش کرد.


فعالیت اجتماعی و خیری
دکتر قرضاوی توجه شایانی به فعالیت‌های اجتماعی و خیری از خود نشان می دهد، ایشان غرق شدن حرکت‌های اسلامی و بیداری اسلامی در فعالیت‌های سیاسی را که عمده‌ی وقت آن را می گیرد و آن را از فعالیت اجتماعی باز می دارد به باد انتقاد می گیرد. ایشان بر این باور است که دشمنان دعوت اسلامی این کار را به خوبی انجام می دهند و از این راه توانسته اند در بین مسلمانان نفوذ کنند، آنان را به گمراهی بکشانند و در لوای خدمات اجتماعی و اعمال خیریه آنان را از عقیده و هویت شان دور کنند. آنان با ایجاد مدارس و بیمارستان‌ها و نهادهای مختلف اجتماعی تواسته اند به خوبی از عهده این مهم برآیند. گروه‌های تبشیری در این زمینه بیشترین سوءاستفاده را کرده اند و بسیاری از مناطق اسلامی در آفریقا و آسیا را که از مثلث فقر، بیسوادی و بیماری رنج می برند، فریفته‌اند و در بلندپروازی و غرور تا آنجا پیش رفته‌اند که برای مسیحی کردن مسلمانان جهان برنامه ریزی کرده ند. این تصمیم در همایش تبشیری که در ایالت کولورادوی آمریکا تشکیل شد اتخاذ شد و صد ملیون دلار به این امر اختصاص داده شد و مرکز "زویمر" را برای تحصیل متخصصان در امر تبشیر بر اساس کشور و زبان و مذاهب و رویکردهای مسلمانان هر منطقه تأسیس کردند. این امر احساسات شیخ را تحریک کرد و با سفر به بسیاری از کشورها و ایراد سخنرانی‌های مختلف خطر این اقدام و ضرورت جلوگیری از این پدیده را به همگان یادآور و خواستار اقدام مشابه از سوی مسلمانان شد. پیشنهاد وی اختصاص مبلغ یکصد ملیون دلار توسط مسلمانان برای دفاع از عقیده و شخصیت آنان بود و یادآور شد که در صورت جمع آوری این مبلغ، باید سود آن را به اعمال خیریه و فعالیت‌های دعوی اختصاص دهند و اصل سرمایه به عنوان صدقه جاریه برای صاحبان آن باقی بماند. وی تشریح کرد که تعداد مسلمانان جهان به بیش از یک ملیارد نفر می‌رسد و اگر هر مسلمان به طور متوسط یک دلار پرداخت کند این مبلغ جمع خواهد شد. به همین سبب وی با شعار "با یک دلار مسلمانی را نجات بده" تمام مسلمانان را به این امر فراخواند.
در راستای این فراخوانی و برای تحقق اهداف آن هیئت خیریه‌ی جهانی راه اندازی شد و دفتر مرکزی آن در کویت مستقر شد. این هیئت به طور جدی و آشکارا فعالیت‌هایش را آغاز کرد اگر چه هنوز در آغاز راه قرار دارد. دکتر قرضاوی صاحب این تفکر و عضو کمیته‌ی مقدماتی آن است، استاد بر اساس تصورخود از اهداف و ابزار این هیئت، پیش نویس اساسنامه، عضویت مجلس مؤسسان، شورای اداری و کمیته اجرایی آن را تنظیم کرد و خود در چند کمیته‌ی آن عضو شد. وی برای کمک به نیازمندان و مستمندان در قطر و خارج از آن صندوقی مردمی را در این کشور احداث کرد و آن را صندوق اسلامی زکات و صدقات قطر نام گزاری کرد. این صندوق در بانک اسلامی قطر نیز حساب دارد و برخی از کاستی ها و نیازمندی‌ها را پوشش می دهد. استاد همچنین با تلاش‌های پیگیر و بودجه‌های مالی، تعدادی از مؤسسات دینی و خیری مانند مرکز، مسجد و بیمارستان الصحوة را در زادگاه خود صفت تراب احداث و مسجد الرحمه را نیز در شهر نصر بنیان گزاری کرده است.

توجیه و ارشاد جوانان بیداری اسلامی
مسأله‌ی جوانان بیداری اسلامی معاصر از بارزترین زمینه‌های فعالیت استاد بوده است که در سال‌های اخیر زبان، قلم، فکر و علم و همت خود را به آن اختصاص داده است. وی در بسیاری از اردوها، همایش‌ها و دیدارهایی که توسط جوانان بیداری اسلامی در داخل یا خارج از سرزمین‌های اسلامی برگزار می‌شد حضور می‌یافت و در تمام این دیدارها در آمریکا، کانادا و اروپا به پرسش‌های مطرح شده و شبهات وارده پیرامون اسلام، عقیده، شریعت و تاریخ اسلام پاسخ می داد. استاد مورد اعتماد جوانان و مقبول همگان بود؛ زیرا آنان به جایگاه علمی و گستره‌ی فقهی و اخلاص او در دعوت یقین داشتند؛ آنان به اشتیاق استاد بر سازندگی به جای ویرانی، جمع به جای تفرقه و پیگیری راه میانه و اعتدال که به آسانگیری و رفق به جای خشونت و سختگیری رهنمون می شود واقف بودند. آنان مسائلی را که از دیگران نمی پذیرفتند و احیاناً به دیانت، جهت گیری یا ارتباط آنان با برخی جهت‌ها طعنه می زدند از استاد به دیده‌ی قبول می‌نگریستند.

علاوه بر این مقالات و کتاب‌های شیخ و خطبه‌ها و سخنرانی‌هایی که از او بر جای مانده و منتشر شده است همه پیرامون حمایت از دعوت و تقویت آن است و راهنمای حقیقی امت اسلامی و راه یابی آن به زندگی کامل اسلامی است. این منابع ارشادات استاد برای امت و تعیین مسیر حرکت آن به دور از غلو و افراط و خشونت را در بردارد. در همین زمینه استاد در مجله ی قطری "الامه" مقالاتی را با عنوان "بیداری جوانان مسلمانان پدیده سالمی است که باید توجیه شود نه سرکوب" به رشته تحریر درآورد و ده ها هزار نسخه از آن در بسیاری از کشورهای عربی و اسلامی انتشار یافته است. همچین در مجله "العربی" از پدیده افراطی گری نوشته است. مجله "الامه" کتاب مشهور "بیداری اسلامی در میان انکار و افراط" را منتشر کرد که صدها هزار جلد از آن به عربی چاپ و به زبان‌های زیادی از جمله انگلیسی، اردو، ترکی، مالزیایی، اندونزیایی و مالاریایی ترجمه شده است. در این زمینه همچنین کتاب‌های "بیداری اسلامی و مشکلات میهن عربی و اسلامی" و "بیداری بزرگ اسلامی عامل تجدد دینی و پیشرفت دنیایی" و "بیداری اسلامی در میان اختلاف مشروع و اختلاف نکوهیده" از استاد به چاپ رسیده است.
در این زمینه همچنین می توان به موضع استاد در رویارویی با موج تکفیر اشاره کرد که روزگاری در کشورهای عربی و اسلامی فراگیر بود و بر اساس آن به کفر همه‌ی مردم حکم می کردند. استاد در این زمینه رساله ای تحت عنوان "پدیده ی افراط در تکفیر" را به رشته تحریر درآورد که ده ها هزار نسخه از آن به چاپ رسیده و به بسیاری از زبان‌ها ترجمه شده است. وی در تماس و دیدار مستقیم با بسیاری از جوانان بیداری اسلامی به آنان یادآور می‌شد که به جای بحث و جدل، به کار و بذل و بخشش روی آورند و به جای تمرکز بر فروعات و جزئیات پیرامون اصول و کلیات بچرخند. به باور وی جوانان باید به جای پرداختن به مسائل اختلافی بر مسائل مورد اتفاق تمرکز کنند و از سیر در آسمان پنداری و خیال به زمین واقع فرود آیند و به جای تسلط بر جامعه به همزیستی با جامعه و حل مشکلات آن همت گمارند. آنان باید از دعوت همراه با تندی و خشونت به نرمی و مدارا و شیوه احسن روی آورند و به جای بی توجهی نسبت به سنت‌های الهی در زندگی به پرستش خداوند همراه با مراعات این سنت‌ها در سایه اصول شریعت گرایش داشته باشند. دعوت استاد در بین جوانان با استقبال چشم گیری مواجه شد و همراه با دعوت علمای راستین در راهنمایی مسیر بیداری اسلامی تأثیر شایانی بر جای گذاشته است.

حرکت و جهاد
دکتر قرضاوی در عنفوان جوانی به دعوت اسلامی به عنوان عقیده و نظام حیات اشتغال داشت و با خطبه ها و ایراد سخنرانی‌ها و القای دروس به این امر همت گمارده است. ارتباط دیرینه وی با حرکت اخوان المسلمین او را در این زمینه یاری کرده است؛ استاد با امام بنا آشنایی داشت و به همین سبب توانست به اکثر استان های مصر از اسکندریه تا سودان و سینا مسافرت کند و زمانی که هنور دانشجوی دانشکده اصول دین بود به امر استاد حسن هضیبی مرشد دوم اخوان المسلمین به برخی از کشورهای عربی مانند سوریه، لبنان و اردن نیز سفر کرد. استاد در راه دعوت بسیاری از ناملایمات را به جان خرید؛ در سال 1949 در زمان ملک فاروق یعنی زمانی که دانشجوی سال دوم بود بارها بازداشت شد و پس از آن در دوران انقلاب ژانویه سال 1954 و سپس در نوامبر همان سال به مدت بیست ماه را در بازداشت به سر برد و در سال 1963 یک بار دیگر بازداشت شد.
لازم به ذکر است که شیخ قرضاوی با وجود ارتباط با جنبش اخوان المسلمین و عضویت زودهنگام در آن و با وجود رنج‌هایی که در راه آن متحمل شد و تلاش‌های علمی و دعوی و تربیتی که برای آن انجام داد و با وجود اجماع طرفداران او بر جایگاه والای حرکت اخوان، از هیچ کوششی در راه انتقاد سازنده از این حرکت برای عقلایی ساختن مسیر حرکت و بهبود عملکرد و ارتقای شیوه‌های کاری آن دریغ نکرد. وی همچنین به همکاری با تمام حرکت‌های اسلامی دعوت می کرد و تعدد جماعت‌های اسلامی را نه تنها ایراد نمی دانست بلکه به آن قائل بود و باور داشت که اگر این تعدد بر اساس تنوع و تخصص باشد نه بر اساس تعارض و تناقض بسیار مفید خواهد بود. وی معتقد بود اگر حرکات اسلامی با هم تفاهم و هماهنگی داشته باشند و در پرداختن به مسائل اساسی اسلام صف واحدی تشکیل دهند و در زمینه‌های مورد اتفاق تعمق و در مسائل اختلافی تسامح به خرج دهند و در دایره‌ی اصول اساسی اسلامی بر مبنای محکمات کتاب و سنت حرکت کنند سودمند خواهند بود. این رویکرد انتقادی و منصفانه استاد در تعدادی از کتاب‌ها، بحث‌ها، مقالات و سخنرانی‌های و در دیدارهای رسانه‌ای وی کاملاً آشکار است. در فصل آخر کتاب "راه حل اسلام یک فریضه و ضرورت" و مقالات مجله ی "الامه" تحت عنوان "مشکل از کجاست؟" که در یک رساله‌ی مستقل گرد هم آمده است و نیز در کتاب "اولویات حرکت اسلامی" این حقیقت به صراحت ذکر شده است. مجموعه "کتاب الأمة" در آخرین کتاب خود "فقه الدعوة؛ ویژگی‌ها و چشم اندازها" به این مهم پرداخته است و مجموعه‌ای از گفتگوهای "الامة" با علما و اندیشمندان بزرگ مسلمان را جمع آوری کرده است؛ این گفتگوها پیرامون "اجتهاد و تجدید نظر در ضوابط شرعی به عنوان نیاز زمان" صورت گرفته است.
 وی تعدد جماعت‌های اسلامی در جهان اسلام را نفی نمی‌کند و زمانی که هدف از تعدد تنوع و تخصص باشد مانعی در آن نمی‌بیند: یک جماعت به پاکسازی عقیده از شرک و خرافات اهتمام می ورزد و گروهی دیگر در راستای پیرایش عبادت و پالایش آن از بدعت‌ها وارد عمل می شوند و گروه سومی هم به مشکلات خانواده عنایت دارد و گروه چهارم به کار تربیتی می‌پردازد. ممکن است برخی از جماعت‌ها با توده‌های مردم همکاری کنند و برخی نیز با تحصیل کرده ها؛ اما همگان باید نسبت به هم حسن نیت داشته باشند، در موارد اختلاف با گذشت برخورد کنند و در مسائل اساسی صف واحدی را تشکیل دهند. وی معتقد است حرکت اسلامی باید از مرحله‌ی سخن به مرحله‌ی عمل به اسلام گام نهد و بر اساس مقتضیات زمان حرکت کند و همواره مؤاخذه‌ی تاریخ را نیز مدنظر داشته باشد که ممکن است بگویند این حرکت قربانی نقشه‌هایی شد که نیروهای شیطانی و متخاصم اسلام آن را در خارج اداره می‌کردند. بنابراین یک جماعت باید در چارچوب نخبگان و توده‌ی مردم به طور همسان حرکت کرد. حرکت اسلامی زمانی موفق خواهد شد که در راستای تمام مسلمانان حرکت کند نه به نفع گروهی خاص.

فهم کامل از اسلام
وی به جنبش‌های اسلامی توصیه می‌كند که در راستای رشد و پویایی بیداری اسلامی حرکت کنند و تلاش نکنند آن را در زیر چتر خود درآورند؛ بهتر این است بیداری اسلامی آزاد باشد و منسوب به جماعت یا هیئت یا حزبی نباشد. وی معتقد است که نباید جوانان را مسئول کارهایی را که انجام می دهند بدانیم یا بخشی از غلو یا افراط در در حوزه‌ی رفتاری را تنها متوجه آنان بدانیم و این از عدالت و امانت به دور است. عجیب است که ما تندروی جوانان را محکوم می کنیم اما از بیهودگی خود انتقاد نمی‌کنیم؛ از جوانان می‌خواهیم جانب میانه روی و حکمت را رعایت کنند اما از شیوخ و بزرگان نمی‌خواهیم خود را از نفاق و دورویی پاک کنند. جوانان از نفاق و دوگانگی ما به ستوه آمده اند، بنابراین به تنهایی و بدون هیچ کمکی راه خود را به سمت اسلام در پیش گرفته اند. به باور او نهادهای رسمی دینی با وجود اهمیت و سابقه آن تا زمانی که زیر سلطه مقامات سیاسی باشند نمی‌توانند در راستای توجیه بیداری جوانان و درمان پدیده‌ی غلو و افراط موفق عمل کنند و کسی که تنها ناظر یا ناقد بیداری اسلامی بوده و از حقیقت آن به دور است نمی‌تواند در استحکام و استواری آن نقش مثبت ایفا کند. پس کسی که به نصیحت جوانان می‌پردازد باید با آنان همزیستی داشته باشد و از حقیقت حالشان باخبر باشد. چنین شخصی باید بداند که اسباب اختلاف در طبعیت بشر و ماهیت زندگی و طبیعت زبان و همزیستی آنان نهفته است و کسی که در صدد از بردن تمام مظاهر اختلاف است می خواهد مردم، ماهیت زندگی و زبان و آیین‌های آنان را بر ضد فطرت شان بشوراند. اختلاف علمی اگر با تسامح و گذشت و وسعت نظر همراه باشد و خود را از قید تعصب و کوته بینی آزاد کند هیچ مشکلی ایجاد نمی کند. شیخ بر این باور است که امت مسلمان امروزی در دین نوآوری کرده است و نوآوری در دین مایه گمراهی است. امت در مسائل دنیوی راکد مانده است و این رکود ناشی از جهل آن است. می‌بایست وضعیت معکوس می‌شد؛ در امر دین تبعیت و در امر دنیا ابداع و نوآوری صورت می‌گرفت. برخی از علما در مسئولیت ابلاغ کوتاهی کرده اند گروهی از آنان در رکاب حکام خزیده اند و گروهی نیز خود را به ابزار صدور فتوا بر اساس خواست مردم تبدیل کرده اند. حکام غالب اوقات به ملت هایشان شباهت دارند و برونداد جامعه شان هستند.

بدون شک دکتر یوسف قرضاوی از بارزترین فقهای معاصری است که از قدرت ممتاز و دقت نظر برخوردار است و این امتیاز ویژه، مرهون اشتغال عمیق او به علوم شرعی و تجربه‌ی کاری او در زمینه فعالیت‌های اسلام بوده است. وی همچنین از آن دسته از اندیشمندانی است که به اعتدال و میانه روی شهرت داند و بین محکمات شرعی و مقتضیات زمانی ارتباط برقرار می‌کنند؛ آثار و تألیفات او دقت نظر عالمانه، درخشش ادیبانه و ذوق و حرارت دعوی را با هم جمع کرده است.





نوع مطلب : آشنایی با نویسندگان بزرگ، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :