تبلیغات
کتابخانه مرکزی دارالعلوم زاهدان - مطالعه ، جایگاه و اهمیت آن
 
کتابخانه مرکزی دارالعلوم زاهدان
انیس کنج تنهایی کتاب است / فروغ صبح دانایی کتاب است .
درباره وبلاگ


شناساندن تاریخ و فرهنگ اصیل اسلامی و حفظ ارزشها و باورهای دینی به نسل حاضر و آینده جامعه اسلامی جهت حفظ هویت و رشد غرور دینی و باورهای مذهبی امری مسلم و ضروری است . کتابخانه ها مسئول گردآوری ، حفاظت و سازماندهی منابع لازم در راستای شناسایی تاریخ ، فرهنگ و آداب و رسوم اسلامی می باشند. کتابخانه مرکزی دارالعلوم زاهدان نیز در این راستا با فراهم آوری 50000 جلد کتاب توانسته است گامی کوچک در جهت رشد و تعالی فرهنگ دینی و حراست از گنجینه های اندیشمندان بردارد. اما انفجار اطلاعات همراه با تکامل سریع تکنولوژی و فزونی بیش از انتظار نشریات در دهه های اخیر بسیاری از کتابخانه های بزرگ دنیا را از فراهم آوری تمام نشریات عاجز نموده است . کتابخانه مرکزی دارالعلوم زاهدان نیز از این قاعده مستثنی نمی باشد .از این رو امیدمان بر آن است تا اندیشمندان ، کتابدوستان ، ناشران و مولفان ارجمند بذل عنایتی نموده با همتی خداپسندانه و عزمی راسخ با اهدای کتاب در جهت ارتقای سطح کمی و کیفی مجموعه کتابهای کتابخانه مرکزی دارالعلوم ، ما را یاری نمایند. و من الله توفیق

مدیر وبلاگ : مسعود عبادی
نویسندگان
شنبه 14 بهمن 1391 :: نویسنده : مسعود عبادی

«إقرأ بإسم ربّك الذی خلق» پروردگار عظیم‌الشأن حسّ كنجكاوی و روحیة حقیقت‌جویی را به‌ صورت فطری در نهاد بشر قرار داده است، به‌گونه‌ای‌كه انسان همیشه تمایل دارد به كنه حقایق پی ‌ببرد. همین روحیه همواره‌ آدمی را به‌دنبال كشف علت پدیده‌ها و شناسایی محیط و دنیای پیراموان خویش واداشته است.

سرمایه‌های عظیم علمی و پژوهشی بشر از عصر حجر تا عصر انفجار اطلاعات، نتیجه همین فطرت حقیقت‌جویی و حسّ كنجكاوی است. فرمان «إقرأ» در اولین آیاتی كه بر پیامبر عظیم‌الشأن اسلام نازل شد و در پی آن سوگند «ن وَالْقَلَمِ وَمَا یَسْطُرُونَ» در واقع پاسخی زیبا به ندای فطرت حقیقت‌جوی انسان و ارزش نهادن به حسّ كنجكاوی او  و آغاز فصل نوینی در حیات علمی انسان‌ می‌باشد.

از تتبّع و استقرا در آثار اندیشمندان مسلمان و از مطالعة تحقیقات نجومی و فن‌آوری‌های عظیم پزشكی و پژوهش‌های گرانسنگ‌ علمی، دینی و تربیتی مسلمانان در قرون طلایی تمدن اسلامی چنین برمی‌آید كه آنان، به‌حق شأن و عظمت فرمان إقرأ را دریافتند و سوگند الهی را ارج نهادند و با عزمی‌ راسخ و اراده‌ای آهنین به مطالعه و تحقیق و پژوهش و كنكاش در علوم مختلف پرداختند و شگفتی‌هایی آفریدند كه جهان بشری را به تعظیم واداشتند.

تعریف مطالعه

مطالعه در لغت به‌معنای نگریستن به چیزی برای واقف شدن به آن، تأمل و تفكر و اندیشه، نظر به دقت. (لغت‌نامه دهخدا) و همچنین به‌معنای خواندن، تحقیق و بررسی، و دیدن و تماشا كردن آمده است. (فرهنگ سخن)

در اصطلاح مطالعه فرایندی است كه طی آن ما می‌بینیم، می‌شنویم، می‌خوانیم، می‌نویسیم، تفسیر می‌كنیم، به یاد می‌سپاریم، سخن‌ می‌گوییم و سپس

رفتار می‌كنیم و به‌كار می‌گیریم. (مهارت‌های مطالعه در دانشگاه:4) در واقع با مطالعه به تماشای زندگی پیشینیان می‌پردازیم و در كلاس‌های درس و تحقیقشان حضور پیدا كرده و از صاحبان فكر و نظر می‌شنویم و چكیده و عصارة اندیشه‌های اندیشمندان را می‌خوانیم و به تحلیل و تفسیر آرا و اندیشه‌های آنان پرداخته و به یاد می‌سپاریم آنچه گفته‌ و نوشته‌اند و به حافظه تاریخ سپرده‌اند، و رفتار‌هایمان را آراسته می‌نماییم به آرایه‌های ارزشمند رفتاری‌شان و با به‌كاربستن تجربیات گران‌بهای علمی و تربیتی آنان، آینده‌ای زیبا برای خود و آیندگان فراهم می‌آوریم.

اهمیت مطالعه

مطالعه یك ضرورت اجتماعی اجتناب‌ناپذیر است. بر آگاهان پوشیده نیست که رمز موفقیت انسان‌ به تناسب جایگاه علمی، فرهنگی‌، اجتماعی، سیاسی و اقتصادی او، وابسته به مقدار مطالعه‌‌ای است كه در راستای موفقیت در جایگاه خود می‌نماید. هر شخصی كه می‌خواهد در زندگی فردی و اجتماعی خود موفق و پیروز باشد، مجبور به کسب اطلاعات و معلومات است. برای نمونه، یك پدر برای این‌كه همسری شایسته و پدری موفق باشد نیاز به مطالعه جدّی دارد. یك مادر برای مادر خوب و نمونه شدن، یك دانش‌آموز برای كسب موفقیت‌های چشمگیر در مدرسه و در عرصه‌های علمی دنیا، یك معلم برای تربیت و آموزش صحیح و درست دانش‌آموزان، یك استاد دانشگاه‌ برای پاسخگویی به دانشجویان جست‌وجوگر، یك پزشك برای به‌دست آوردن آخرین اطلاعات پزشكی دنیا، یك مهندس برای آگاهی از دستاوردهای جامعة‌ مهندسین دنیا، یك اقتصاددان برای ارائة نظریات اقتصادی برتر، یك جامعه‌شناس برای دست‌یابی به حلّ معضلات اجتماعی جامعه، یك عالم برای هدایت و رهبری درست و قوی فرد و جامعه، و هر فردی از جامعه كه در بخشی مشغول به كار است از باغبان گرفته تا رئیس‌جمهور باید جهت افزایش مهارت‌های حرفه‌ای خود، اطلاعاتی كسب كنند وگرنه خود مشكلی بر مشكلات خواهند افزود. در نهایت می‌توان گفت هر انسانی تا زمانی كه در دنیا زندگی می‌كند نیاز به مطالعه و كسب دانش دارد، در غیر این‌صورت به خود و اجتماعش ظلم كرده است؛ چون‌كه مطالعه به انسان‌ وسعت نظر می‌دهد و او را از تنگ‌نظری‌ها رهایی بخشیده و شیو‌ة صحیح زیستن را به او ارائه می‌دهد تا بتواند در پرتو آن به موفقیت و سعادت واقعی دنیا و آخرت دست یابد.

جایگاه مطالعه در تفكر مسلمانان سلف

آنان كه با ایمان و بیدار و هوشیارند، نمی‌گذارند لحظه‌ای از وقت‌شان بیهوده بگذرد. شب و روز مشغول مطالعه و كار و عبادت و نیكوكاری و به‌دست آوردن رضای خدا هستند. اینان هیچ‌گاه غفلت روا نمی‌دارند و می‌كوشند كه شب‌هایشان بهتر از روز،‌ و روز‌هایشان بهتر از شب‌ باشد. به قول سعدی: شب مردان خدا روز جهان‌افروز است/ روشنان را به حقیقت، شب‌ ظلمانی نیست.(ابوغده‌: ارزش وقت نزد علمای اسلامی:13)

آثار عظیم و گرانسنگ برجای مانده از پیشینیان و قدرت و  قوت آنان و توانمندی‌ها و موفقیت‌هایشان در عرصه‌های علمی، اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و حتی نظامی، مؤید توصیف فوق و حکایت از جایگاه وزین و ارزشمند مطالعه و تحقیق و پژوهش‌ در زندگی‌ آنان دارد. آن‌گاه كه اروپا در خواب قرون وسطایی به‌سر می‌برد، سرزمین‌های اسلامی جولان‌گاه مطالعه و تحقیق و پژوهش بیدارگران عرصة علم و ادب و اندیشه‌ و تفكر بود و مسلمانان در اوج شكوفایی علمی و رشد و ترقی و تعالی تمدن و فرهنگ به‌سر می‌بردند.

در وصف كوشش‌های مطالعاتی مسلمانان گذشته بسیار نوشته‌اند كه ما به ذكر چند نمونه، ‌اكتفا می‌کنیم. ابن‌جوزی می‌گوید: از مطالعة كتاب سیر نمی‌شوم و هرگاه كتابی دیدم كه پیشتر از آن ندیده‌ بودم، مثل این است كه گنجی یافته‌ام. اگر بگویم بیست هزار جلد كتاب مطالعه كرده‌ام، باز هم مطالعه‌ام بیشتر از آن است و هنوز هم درجست‌وجوی كتابی هستم تا بخوانم. (همان:71)

جاحظ هر كتابی به دستش می‌رسید از اول تا آخر آن را می‌خواند و حتی دكّان‌های ورّاقان یعنی كتاب‌فروشان را كرایه می‌كرد و شب در دكان می‌ماند تا آن كتاب‌ها را مطالعه كند.(همان:45) او عادت داشت كه برای مطالعه كتاب‌ها را گرداگرد خود می‌چید، یك‌بار ستونی از كتاب‌ها روی او غلطید و او كه در پیری و ناتوانی بود بر اثر آن جان داد.(شلبی، تاریخ آموزش در اسلام: 125) امام ثعلب نحوی به شرطی دعوت را قبول می‌كرد كه وقتی برای مطالعه كتابش به او بدهند. وی هنگامی كه راه می‌رفت مشغول مطالعه بود. همین عشق او به مطالعه باعث شد یك‌بار هنگام مطالعه در راه با اسبی تصادف كند و به گودالی بیفتد و بر اثر همین سانحه پس از دو روز فوت کند.(ارزش وقت:47) ابن‌خیاط نحوی، ابونعیم اصفهانی مؤلف كتاب مشهور مفردات القرآن، خطیب بغدادی مؤلف كتاب تاریخ بغداد،‌ یعقوب نجیرمی، ثعلب نحوی، فتح‌بن‌خاقان، شاعر و ادیب و وزیر متوكل و... از جمله كسانی هستند كه حتی هنگام راه رفتن نیز مطالعه می‌كردند. در شرح‌حال ابن‌مالك نویسنده كتاب معروف الفیه نوشته‌اند كه او دیده نمی‌شد مگر در حالی كه یا نماز می‌خواند یا قرآن تلاوت می‌كرد، یا كتاب تألیف می‌كرد و یا كتاب می‌خواند. حكایت‌ كرده‌اند که روزی او و یارانش در دمشق به گردش رفتند. وقتی به مقصدشان رسیدند ساعتی از او غافل شدند، سپس خیلی گشتند او را نیافتند، پس از مدتی دیدند كه او مشغول مطالعه اوراقی است كه به همراه داشته است.(همان: 83) سراسر زندگی بیدارگران عرصة علم و اندیشه و تفكر، عشق به مطالعه و كتاب و كسب علم بوده است.

شیخ محدّث دهلوی می‌نویسد: در دوران تحصیل شب‌ها به مطالعه مشغول بودم. وقتی نیمی از شب می‌گذشت، پدر بزرگوارم به من تذكر می‌داد و تأكید می‌كرد تا استراحت كنم. من برای این‌كه پدرم ناراحت نشود بر رخت‌خواب دراز می‌كشیدم و وقتی ایشان به خواب می‌رفت، بلند می‌شدم و به مطالعه ادامه می‌دادم. این چنین بود زندگی آن بزرگواران كه شگفتی‌ها آفریدند. این حکایت‌ها درس‌هایی است برای ما كه  لحظات پر ارزش عمرمان را قدر بد‌انیم.(پالن‌پوری، تحفة الطلبا والعلماء:168)

جایگاه مطالعه در عصر كنونی مسلمانان

شرایط حاكم بر زندگی مسلمانان در دنیای امروز، وضعیت ویژه‌ای دارد، ارزش‌ها ضد ارزش شده، فضیلت‌‌ها فراموش شده، حس كنجكاوی و فطرت حقیقت‌جویی لگدمال شده، اراد‌ه‌های آهنین پوسیده، و شگفتی‌آفرینان قرون وسطی به خواب فرو رفته‌اند. اگر مسلمانان زمانی جهانیان را به تعظیم واداشتند، اكنون خود به تعظیم ایستاده‌اند. اگر شریستی در مورد هنر اسلامی می‌گوید: اروپا برای مدت زمانی نزدیك به هزار سال، چنان به هنر اسلامی خیره‌ مانده بود كه گویی شگفت‌انگیزترین چیز‌ها را دیده است. (علوان، دستاوردهای تمدن اسلامی:76) امروز متأسفانه نزدیك به صد سال است كه مسلمانان بر پیشرفت‌های تكنولوژی اروپا خیره شده‌اند گویی شگفت‌انگیزترین چیزها را دیده‌اند. اگر مسلمانان در پرتو ایمان به الله و عمل به قرآن و سنّت پیامبر، صلّی‌الله‌علیه‌وسلّم، در قرون وسطی اروپاییان را انگشت‌ به دندان نظاره‌گر شگفتی‌آفرینی‌های خود كرده بودند، امروز مسلمانان بعد از نهضت رنسانس انگشت به دندان نظاره‌گر شگفتی‌آفرینی‌های اروپاییان شده‌اند.

با نگاهی گذرا به آمار سرانة مطالعه و وضعیت كتابخانه‌ها در كشور‌های اسلامی و غیراسلامی به وضوح می‌توان این وضعیت تأسف‌بار را مشاهده کرد.

آمار سرانه مطالعه در كشورهای توسعه‌یافته‌ای چون ژاپن 99 دقیقه، انگلیس 60 دقیقه است. در كشورهای در حال توسعه مثل چین و هند 55 دقیقه و در اكثر كشورهای اسلامی 5/1 دقیقه و در خوشبینانه‌ترین حالت 18 دقیقه است. با نگاهی به وضعیت كتابخانه‌های جهان (نماد مطالعه هر كشور) بیشتر متأثر خواهیم شد. كتابخانة ملی روسیه 36 میلیون جلد كتاب، كتابخانة ملی فرانسه 35 میلیون جلد کتاب و كتابخانة ملی كنگرة آمریكا 120 میلیون جلد كتاب دارد. درحالی‌كه در تمام كشورهای اسلامی در حال حاضر نمی‌توان كتابخانه‌ای با مجموعه 5 میلیون جلد كتاب یافت. شگفت‌زده خواهیم شد اگر بدانیم طلایع‌‌داران دانش‌ و تكنولوژی عصر حاضر، در قرون وسطی نه تنها با مجموعه‌های میلیونی کتاب بیگانه بودند بلكه كتابخانه‌های آنها به چند كتاب به زنجیر كشیده شده در گوشه‌ای از كلیسا محدود می‌شد. در آن زمان مسلمانان در بغداد كتابخانة چهارمیلیونی، در قاهره كتابخانة یک‌میلیونی و در طرابلس شام كتابخانة سه‌میلیونی داشتند و حتی كتابخانه‌‌های شخصی چنان رونق داشت كه بعضاً به 206 هزار جلد می‌رسید. در آن دوران كتابخانه‌ها آن‌چنان فراوان بودند كه به سختی می‌توان مسجد و یا بنیاد علمی‌ای یافت كه فاقد كتابخانه باشد.(تاریخ آموزش در اسلام:123)

افسوس كه نسل‌های امروز آن بیدارگران عرصة علم و اندیشه و تفكر، به خواب عمیق و سنگین فرورفته‌اند و اروپاییان از دوران رنسانس از خواب برخاستند و با ارادة آهنین به مطالعه و تحقیق و پژوهش در علوم مختلف روی آورده و سكان‌دار علم و فن شدند و سرزمین غرب‌ جولان‌گاه پژوهشگران و محققان شده است.

اكنون چه باید كرد

عصری كه در آن به‌سر می‌بریم، عصر انفجار اطلاعات و دانایی است، و قدرتمندترین ملت‌ها، آنهایی هستند كه از بنیه علمی و اطلاعاتی بالاتری برخوردارند. ده قرن پیش فردوسی شاعر ایران‌زمین فریاد برآورد: توانا بود هر كه دانا بود. دانایی برابر است با توانایی و قدرت. مسلمانان در عصر طلایی تمدن اسلامی توان و قدرت نظامی، اقتصادی، سیاسی و اجتماعی خود را مرهون دانایی بودند و با اطمینان می‌توان گفت كه دانایی آنان مرهون ایمان به‌ الله و عمل به قرآن و سنّت بود. شایستة شأن مسلمانی و جایگاه والای اسلامی ماست كه با مطالعه و تحقیق و پژوهش مستمر و مداوم در جهت ارتقای سطح علمی و پژوهشی خود و تقویت بنیة علمی و اطلاعاتی جامعة اسلامی همچون پیشینیان كمر همت بربندیم و از ثانیه‌های عمرمان همچون امام محمّد غزالی، امام بخاری، ابن‌جوزی، ابوریحان بیرونی، زكریای رازی، خوارزمی و... استفاده نماییم و در سیر تكاملی دانش و تكنولوژی و اعتلای فرهنگ و تمدن اسلامی قدرتمندانه ایفای نقش كنیم.

در راستای رسیدن به این هدف بزرگ، داشتن انگیزه‌ای الهی و زنده نگه داشتن این انگیزه در طول زندگی، ایمان به موفقیت و خودباوری، استفاده بهینه از وقت، عزمی راسخ و در نهایت كثرت مطالعه با به كارگیری اصول آن می‌تواند یاریگرمان باشد.

اصول اساسی مطالعه

حجم حیرت‌انگیز اطلاعات و رشد سریع دانش و تكنولوژی نیازمند مدیریت بهره‌مندی از اطلاعات می‌باشد، یكی از ابعاد این مدیریت مهندسی مطالعه می‌باشد. بدین‌منظور ضروری است اصولی چند برای موفقیت در مطالعه همواره مد نظر قرار گیرد:

1ـ استمرار در مطالعه: آنچه باید در ارتباط با مطالعه در نظر گرفته شود، ادامة مطالعه بدون وقفه است. باید فرهنگ مطالعه، بخشی از زندگی روزمرة ما قرار گیرد. همان‌گونه‌كه ساعتی را به خوردن، استراحت كردن و تفریح اختصاص می‌دهیم، باید بیش از آن اوقاتی را نیز برای مطالعه در نظر بگیریم و در آن استمرار داشته باشیم. (اسفندیاری‌مقدم، نردبان ترقی:36)

2ـ انضباط در مطالعه: اصل انضباط یك قانون كلی حاكم بر زندگی و طبیعت است. كانت می‌گوید: راز خوشبختی و سعادت بشر در نظم و انضباط است. مطالعه نیز به‌عنوان بخشی از روند زندگی تابع این اصل بوده و لازم است مطالعات دقیقاً بر اساس یك برنامة از قبل تدوین شده تكرار گردد نه به صورت تصادفی. در واقع برنامه‌ریزی و مدیریت زمان، اصلی اساسی در انضباط است. (همان:36)

3ـ انتخاب كتاب و سیر مطالعاتی: انتخاب هدفمندانه و اولویت‌بندی كتاب‌ها در جهت خط سیر مطالعاتی از بارزترین عوامل موفقیت در مطالعه است. فرد مطالعه‌كننده نسبت به موضوع مورد مطالعه خود باید كتاب‌ها را بر حسب درجة اولویت و اهمیت بسنجد و بر اساس آن وقت خود را صرف مطالعه كند. اگر قرار باشد بدون اولویت‌بندی و بدون انتخاب و خط سیر مشخص هر كتابی به‌دستمان رسید مطالعه كنیم، توفیقی حاصل نخواهد شد.(صالحی، هنر مطالعه:65)

4ـ تنوّع در مطالعه: این اصل از فطرت انسان نشأت گرفته است، زیرا انسان طبیعتاً تنوع‌طلب است. بی‌تحركی و یكنواختی باعث كسالت روح و واپس‌زدگی می‌شود. طبیعی است كه مطالعه نیز از این امر مستثنا نیست. اگر شخصی وقت زیادی را صرف مطالعه یك موضوع كند، بعد از گذشت مدتی خستگی بر او چیره شده و از میزان فراگیریش كاسته می‌شود؛ اما اگر همان زمان را صرف دو یا چند موضوع كند، تا حدود زیادی خستگی ذهنی از میان خواهد رفت و سطح فراگیریش افزایش می‌یابد. (نردبان ترقی: 36)

نكاتی كه هنگام مطالعه باید رعایت کرد:

1. انتخاب زمان و مكان مناسب؛

2. خواندن اجمالی (مرور مقدمة كتاب، چكیده‌های پایان فصل و آخر كتاب و بررسی فهرست مندرجات)؛

3. دقت و سرعت در مطالعه؛

4. علامت‌گذاری و حاشیه‌نویسی؛

5. خلاصه‌نویسی و یادداشت‌برداری؛

6. بیان مطالب برای دیگران؛

7. مرور و بازخوانی موارد علامت‌گذاری‌شده، حاشیه‌ها، خلاصه‌ها و یادداشت‌ها؛

8 . استفاده از شیوه‌های جدید تندخوانی.

تفصیل این نكات و به‌خصوص شیو‌ه‌های جدید تندخوانی از حوصله این نوشتار خارج است؛ توصیه می‌شود در این باره به كتاب‌هایی كه در این موضوع نوشته شده است مراجعه شود.

چند پیشنهاد

برای این‌كه گامی عملی و مؤثر در راستای ترویج فرهنگ مطالعه و كتاب‌خوانی در جامعه برداریم، پیشنهاد می‌شود:

1. كودكان خود را از دو سالگی با خریدن كتاب‌های تصویری و قصه‌خوانی عادت به مطالعه بدهیم؛

2. برای كودكان خود كتابخانه‌ای شخصی در منزل ایجاد كنیم حتی با اختصاص دادن یك طبقه از یك قفسه كتاب به خود كودك؛

3. ترویج كتابخانه‌های شخصی برای بزرگ‌سالان در منازل؛

4. گسترش كتابخانه‌های مساجد و تبلیغ و ترویج فرهنگ كتاب‌خوانی از منابر جمعه و جماعت؛
5. گسترش كتابخانه‌های آموزشگاهی در تمام مدارس شهر و روستا؛

6. رونق دادن به كتابخانه‌های عمومی شهر و ایجاد كتابخانه‌های عمومی در روستاها؛

7. راه‌اندازی كتابخانه‌های سیار برای مناطق كم‌جمیعت و عشایر؛

8. تجهیز كتابخانه‌های تخصصی در تمامی مراكز علمی و پژوهشی؛

9. ایجاد ایستگاه‌های مطالعه در تمام محل‌های تجمع از جمله ایستگاه‌های اتوبوس، پارك‌ها، شهربازی‌ها، درمانگاه‌ها و مطب‌های پزشكان و گسترش كتابخانه‌های بیمارستان‌ها، زندان‌ها و مراكز نظامی؛

10. اهتمام جدی رسانه‌های عمومی در جهت تبلیغ و ترویج فرهنگ كتاب‌خوانی در جامعه‌؛

11. در سطح كلان‌، ملت‌های مسلمان می‌توانند با ایجاد انجمن جهانی كتابداران مسلمان و شعبه‌های آن در تمامی كشورهای اسلامی و ارائة راهكار‌های كلان گام‌های مؤثر و بسیار بلندی در راستای ترویج فرهنگ مطالعه و كتاب‌خوانی در بین ملت‌های مسلمان بردارند؛ إن‌شاالله، ولاحول ولاقوة إلا بالله العلی العظیم.

 

منابع:

1ـ اسفندیاری‌مقدم، عبدالرضا؛ نردبان ترقی؛ مشهد: جلیل، 1378.

2ـ انوری، حسن؛ فرهنگ سخن؛ تهران: سخن،1381.

3ـ پالن‌پوری‌، محمّدعمر؛ تحفة الطلباء و العلماء؛ ترجمة عبیدالله ملازهی؛ بی‌جا: بی‌نا، 1388.

4ـ جان بزرگی، مسعود؛ مهارت‌های مطالعه در دانشگاه؛ تهران: ارجمند، 1389.

5ـ دهخدا، علی‌اكبر؛ لغت‌نامة دهخدا؛ تهران: دانشگاه‌تهران، 1337.

6ـ شلبی، احمد؛ تاریخ آموزش در اسلام؛ ترجمة محمّدحسین ساكت؛ تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی،1361.

7ـ صالحی، محمّدصادق؛ هنر مطالعه؛ تهران: دفتر تبلیغات اسلامی، 1365.

8ـ ابوغده، عبدالفتاح؛ ارزش وقت نزد علمای اسلامی؛ ترجمة محمّدعلی خالدی؛ شیراز: ایلاف،1383.

9ـ علوان، عبدالله ناصح؛ دستاوردهای تمدن اسلامی؛ ترجمة مولود مصطفایی؛ تهران: احسان، 1383.

این مقاله در مجله ندای اسلام شماره 51 نیز به چاپ رسیده است .





نوع مطلب : روش مطالعه، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
شنبه 12 اسفند 1391 03:03 ب.ظ
اجرتان با الله ذوالجلال
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.


آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :